ENERJİ TASARRUFU HAFTASI (Ocak Ayının 2. Pazartesi Günü Başlar)

Her gün bilgisayar kullanıyor, dişlerimizi fırçalıyor, otobüse biniyor, yemek yiyoruz ve tüm bunları yaparken sürekli enerji tüketiriz. Üstelik sadece bizler değil, hayvanlar, hatta bitkiler bile sürekli enerji tüketir.

            Enerji, iş yapma yeteneğidir. Bedenimiz yediğimiz besinleri enerjiye dönüştürerek hareket eder. Bitkiler güneş ışığını enerjiye dönüştürerek büyür. Binalar ve otomobiller enerjiyle çalışır. Işık, ısı, elektrik, ses ve hareket birer enerjidir.

            Her hangi bir hareketin meydana gelebilmesi için enerjiye gereksinim vardır. İnsanı hareket ettiren enerji, besinlerden elde edilir. Makineleri çalıştıran da enerjidir. Enerji olmadan yaşamın sürmesi olanaksızdır.

            İlk insanlar çarklar yapıp su gücünden yararlanmayı bildiler. Tahılları öğütüp un elde ettiler. Sonraları aynı işi rüzgâr gücüyle de başardılar. Günümüzde ise, bu iş elektrik enerjisi ile yapılıyor. Elektrik, suyun, kömürün, buharın, petrol ürünlerinin gücünden elde edilir. Böylece fabrikalar, trenler, radyolar, televizyonlar, buzdolapları, makineler, fritözler, bulaşık makineleri, çamaşır makineleri, motorlar, elektrik süpürgeleri, karanlık geceler aydınlığa kavuşur. Görüldüğü gibi, elektrik, çağdaş yaşamın temel taşlarından biridir. Bu enerjiyi elde etmek çok güç ve pahalıdır. Bunun için zengin petrol kaynaklarına ihtiyaç vardır. Petrolün yerin derinliklerinden çıkarılması, rafinerilerde ayrıştırılması, borularla, gemilerle ve tankerlerle uzak kullanım alanlarına ulaştırılması çok emek, zaman ve para gerektirir. Kömürün yer altından çıkarılması, barajlar yapılıp hidroelektrik santralleri kurulması, atom enerjisi ile işleyen santraller yapılması da pahalı ve hiçte kolay olmayan bir iştir.
     Bunca zorluklarla elde edilen elektrik enerjisini kullanırken çok titiz davranmalıyız. Kesinlikle israf etmemeliyiz. Akıldan çıkarmamalıyız ki, dünyada enerji kaynakları çok sınırlıdır. Bunlar yakın gelecekte tükenip, bizden sonrakilere kalmayabilir....

            Dünyamızda iki temel enerji kaynağı kullanılmaktadır. Doğal kaynaklardan elde edilen enerjiye yenilenebilir enerji denir. Güneş, rüzgar, su ve biokütle yenilenebilir kaynaklardır. Bu enerji kaynakları sürekli kendilerini yeniledikleri için tükenmezler. Fosil yakıt da denen yenilenemeyen enerji kaynaklarının başında ise kömür, petrol ve doğalgaz gelir. Bu kaynakların rezervleri sınırlıdır ve bir gün tükeneceklerdir. Ayrıca bu kaynaklar, kullanımları sırasında daha çok karbon salımına neden olarak Dünya’mızı kirletir. Yenilenebilir kaynaklara, temiz enerjiye yönelmek gezegenimizin sağlığının korunmasında çok önemlidir.  
  
     Başlangıçtan bugüne dek yararlanılan enerji kaynakları şunlardır:
1. İnsan gücü,
2. hayvan gücü,
3. Odun, kömür ve katı yakıtlar,
4. Güneş: Dünya’ya her saat gezegenin bir yıllık enerji ihtiyacını karşılayacak miktarda güneş ışığı düşer. Bu, dünyadaki bütün ev ve ofisleri aydınlatmaya yeter. Şu an bu enerji kaynağı sıcak su elde edilmesinde ve güneş panelleriyle elektrik üretiminde kullanılıyor. Güneş panellerindeki güneş gözeleri ışınları yakalayıp elektrik enerjisine çeviriyor. Zamanla güneş mimarisi binalarımızda yaygınlaşacak. Biz de güneş elektriğini akülerde depolayarak evlerimizde kullanabileceğiz. Böylece evlerimiz kendi enerjisini kendi sağlayacak.
5. Su (baraj): Nehirlere karışan yağmur suyu ya da eriyen kar, su enerjisine dönüştürülebilir. Buna en iyi örnek barajlardır. Su toplama havzalarında bırakılan sular akarak türbinleri döndürür. Bu türbinlere bağlı olan jeneratörler de elektrik üretir. Okyanuslar henüz kullanılmamış büyük bir enerjiyi içlerinde barındırır. Akıntı, dalga ve gelgit enerji teknolojileri yeni ve henüz pek kullanılmayan ancak geleceğin teknolojileridir. ABD Enerji Bakanlığı’nın verilerine göre, dünyanın tüm sahillerinde oluşan dalga enerjisi toplandığında 2-3 milyon megavat enerji açığa çıkabilir.
6. Petrol,
7. Yeraltı gazları,
8. Sıcak su kaynakları ve su buharı: Yeryüzünün derinliklerinde enerjiye dönüştürülebilir bir ısı kaynağı vardır. Bu enerji doğrudan Yer’in kendi ısısından, yani yerkabuğunun kilometrelerce derinliğindeki erimiş kayalardan oluşan magmanın ısısından elde edilir. Magmadan yükselen ısıyla jeotermal rezervuarlar olarak bilinen yeraltı su havuzları ısınır. Hatta bazen su kaynayarak buhar oluşturur. Günümüz teknolojisiyle jeotermal rezervuarların oldukları yerlere sondaj yapılarak bu enerji açığa çıkarılır ve bu enerjiden ısı ve elektrik üretilir.
9. Rüzgâr gücü: Doğanın bize sunduğu enerji kaynaklarından biri rüzgârdır. Güneş yeryüzündeki kara parçalarını, denizleri ve atmosferi her yerde aynı oranda ısıtamaz. Oluşan sıcaklık ve basınç farkları rüzgârları yaratır. Eskiden insanlar yel değirmenleriyle rüzgârdan faydalanırdı. Bu gün ise rüzgâr türbini adı verilen küçük ve ya dev kuleler kullanılıyor. Bu türbinler rüzgârdaki enerjiyi yakalıyor ve jeneratör yardımıyla elektriğe dönüştürüyor.  
10. Nükleer maden (uranyum),

11. Biyoyakıt: Biyokütle kaynaklarından yani bitkilerden, bitkisel ve hayvansal atıklardan, ormanlardan, şehirsel ve endüstriyel atıklardan, bugün kullandığımız katı-sıvı-gaz yakıtlara alternatif biyoyakıtlar üretmek mümkün. Örneğin kanola, soya gibi yağlardan biyodizel, şeker pancarı, buğday, mısır gibi kaynaklardan yakıt alkolü üretip otomobillerde kullanabiliriz. Orman atıklarını santrallerde yakarak elektrik elde edebiliriz. Hayvan atıklarından biyogaz üreterek doğalgaz yerine kullanabiliriz.

            Yaşadığımız dünyada enerji kullanımı gittikçe önem kazanmaktadır. Sınırlı enerji kaynaklarını en verimli biçimde kullanmak gerekmektedir. Enerji zor elde edilmekte, pahalıya mal olmaktadır. Bundan en çok güçlüğü çeken gelişmekte olan ülkelerdir. Öyleyse enerjiyi en verimli şekilde kullanmalıyız. Toplumca enerjiyi tutumlu kullanmanın ülkemizin kalkınmasına önemli katkılar sağlayacağını unutmamalıyız.
            Yenilenebilir enerji kaynaklarını verimli kullanmayı başaran bazı ülkeler var. Örneğin Almanya rüzgâr, İspanya güneş, İzlanda jeotermal enerjiyi başarılı bir şekilde kullanıyor. Uzmanlar fosil yakıtların enerji tüketimindeki payının 60 yıl daha etkin olacağını öngörüyor. Bu nedenle fosil kaynakları temiz teknolojilerle üretmeli ve tüketmeliyiz. Ama her şeyden önemlisi enerjiyi verimli kullanmak. Kaynakları israf etmemeli, enerjiyi boşa harcamamalıyız. Bunun içinde enerji tasarrufuna özen göstermeliyiz.

            Enerjide tutumlu davranmaya önce günlük yaşamımızda, evimizde ve iş yerlerinde başlamalıyız. Alınabilecek basit önlemlerle ülkemizin kalkınmasına katkıda bulunmalıyız. Bu tedbirleri saymak gerekirse:
1. Kış aylarında kapı ve pencerelerimizi iyi kapamalı, kırık ve delikleri onarmalıyız.
2. Sobaları verimli bir biçimde yakmalıyız.
3. Kaloriferli havanın ısısına uyumlu yakmalıyız.
4. Sıcak suyu tutumlu kullanmalıyız.
5. Musluklarımızdan boşuna su akmasına olanak vermemeliyiz.
6. Ev ve iş yerlerinde gereksiz ampul yakmamalıyız.
7. Elektrikli ev eşyalarımızı enerji israfına meydan vermeyecek biçimde kullanmalıyız.
8. Televizyon, ütü, fırın gibi elektrikli ev araçlarımızı işimiz bittiğinde kapatmalı, hatta fişten çekmeliyiz. Televizyon kapalı bile olsa fişte takılıyken enerji harcar.

9. Cep telefonu ya da ipot gibi cihazları şarj ettikten sonra şarj aletini mutlaka fişten çekmeliyiz. Çünkü fişte takılı kaldığı sürece enerji harcamaya devam edecektir.

10. Enerji tasarruflu ampuller normal ampullerin dörtte biri kadar elektrik kullanır. Odadaki normal ampulleri değiştirerek ciddi bir enerji tasarrufu sağlarız.
     İşte bütün bu konularda bilinçlenmemiz için her yıl Ocak ayının ikinci pazartesi günü ile başlayan haftaya Enerji Tasarrufu Haftası adı verilmiştir.



                                 ÖZLÜ SÖZLER

En ucuz enerji, tasarruf edilen enerjidir.

Üretimde süreklilik enerjide tutumla olur.

Yaya gidilecek yere otomobille gitmeyelim.

Akan su geri gelmez.

Tutumlu olan muhtaç olmaz.

Enerji tasarrufu, yaşantımızın bir alışkanlığı olmalıdır.

Enerji savurganlığı bütçemizi eritir.

                              ŞİİRLER


TASARRUF NE GÜZELDİR

Haydi koş, bir, iki, üç...
Gereksiz yanan ampuller
İsraf etmeyin enerjiyi diyor.
Onu yeniden sağlamak güç.

Bak, musluk ağlıyor
Tamir et, beni diyor.
Ah, çöp kutusundaki bayat ekmekler
Fırında kalsaydım, diyor.

Kış geldi yine, pencereler
Elden geçmeli bir bir
Gereksiz ısı kaybı nedir?
Anlattı öğretmenimiz teker teker.

Çabuk tükeniyor petrol zenginliğimiz
Petrol demek döviz demek
Tüm ulusa karşı ödevimiz
Enerji tasarrufu için seslenmek.

                                        Öner KEMAL


ENERJİYİ ARTTIRINIZ

Elektriği az kullan,
Evin ışıksız kalmaz.
Tutumlu olan insan,
Kimseye muhtaç olmaz.

Enerji baş tacıdır,
Daima tutumlu yak.
Gerçekten çok acıdır,
Işığa muhtaç olmak.

Musluk açık kalmasın,
Sonra susuz kalırsın.
Boş yere su akmasın,
Kimlerden su alırsın

Enerjiyi arttırınız,
Topluma yararı var.
Yeni bir santral kurun,
Daha çok ışık sağlar.

                    Ali Osman ATAK


ELEKTRİK

Böyle kullanasınız diye mi
Koşup geldim dağları?
Elektriğe dönüştü gücüm,
Size aydınlık oldum,
Isı oldum, güç oldum...
Odalarınıza, okullarınıza,
Fabrikalarınıza doldum.

Bilseydim böyle savurgansınız,
Açık bırakır, gidersiniz,
Elektrik lambalarını;
Ütüleri, kızartma ocaklarını...
Gelir miydim,
Katır tırnakların açtığı
Bayırlardan?

                       Adnan ÇAKMAKÇIOĞLU

Yorum Yaz